Қазақстан Республикасының Әбілхан Қастееватындағы Ұлттық өнер музейі қазақ гобелен өнерінің ұлттық мектебінің негізін қалаушы, қазақстандық суретші Батима Заурбекованыңтуғанына 80 жыл толуына орайластырылған«Мұра жіптері» көрмесін ұсынады. Көрме 2026 жылғы 25 қыркүйек пен 8 қараша аралығындаөтеді. Экспозицияға музей қорынан жәнесуретшінің отбасылық мұрағатынан алынған80-нен астам туынды: гобелендер, кескіндемежәне графика жұмыстары қойылады. Бұл туралы Life09 ақпарат агенттігі Казконтентке сілтеме жасап хабарлайды.
Гобелен – бейне бояумен емес, тоқымастаногында жіп арқылы жасалатын тоқылғанкілем-картина. Қазақстанда бұл техника ХХ ғасырдың екінші жартысында ерекше дамыды. Сол кезеңде суретшілер кілем тоқу дәстүрі мен киіз ою-өрнегін бейнелеу өнерінің жаңа түрініңнегізі ретінде қайта пайымдай бастады. Осылайша халықтық мотивтерді, ұлттық ою-өрнекті және заманауи кескіндеме тілінтоғыстырған қазақстандық гобелен мектебіқалыптасты. Бұл мектептің бастауында оныңнегізгі тұлғаларының бірі – Батима Заурбековатұрды.
Батима Заурбекова – Қазақстанның еңбексіңірген өнер қайраткері, Қазақ КСР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты. Жарты ғасырдан астам уақыт бойы оныңшығармашылығы дәстүр мен заманауикөркемдік тілді ұштастыра отырып, қазақстандық гобелен өнерінің дамуына ықпалетті.
Көрме Батима Заурбекованыңшығармашылығын әлемдік мәдениетконтексінде таныстырып, оның негізгікөркемдік бағыттарын халық өнері жәнемодернизмнің кескіндемелік ағымдарымендиалог аясында ашады.
«Мұра жіптері» экспозициясы үш зал арқылысаяхат түрінде құрылған:
Алғашқы зал музейдің тұрақты коллекциясыорналасқан кеңістіктен басталады. Мұнда сәндік-қолданбалы өнердің көрнекті үлгілері БатимаЗаурбекова шығармашылығының ұлттық көркемдікдәстүрмен байланысын айқындайды. Павильонныңалып қабырғалары суретшінің туындыларында жиікездесетін Қожа Ахмет Ясауи кесенесінің бейнесінмеңзейді. Сонымен қатар павильон үйдің, баспананың және қасиетті мекеннің символынаайналып, Заурбекова шығармашылығы үшінмаңызды тақырыптарды – адам мен табиғаттыңбірлігін, материал мен қолөнердің киелілігін ашатүседі.
Екінші залда стилі жағынан жақын туындыларбірнеше аймаққа бөлінген. Әр аймақ суретшішығармашылығының белгілі бір бағытына сәйкескеледі. Кеңістіктің ашық архитектурасы көрерменгеэкспозицияны өз қалауынша тамашалауғамүмкіндік береді: туындылар әртүрлі ракурстанжәне түрлі үйлесімде көрінеді. Ал музыка олардыңмазмұнын қабылдауға қосымша мәдени кілтқызметін атқарады.
Көрменің соңғы кеңістігі әйел бейнесінің сан қырын ашады. Композицияның негізгі бөлігінтөбеге ілінген шаңырақ құрайды, оныңайналасында ұлттық киімдегі қазақ аруларыныңпортреттері орналасқан. Олардың барлығы әйелболмысын өмірдің үздіксіз жалғасу идеясыменбайланыстырады.
Бұл жерде суретші туралы деректі фильмді көруге, мұрағаттық фотосуреттермен танысуға және оқу-жаттығу тоқыма станогында жұмыс істеп көріп, гобелен жасау үдерісінің қыр-сырын сезінугеболады.
«Мұра жіптері» дәстүрлі ретроспектива шеңберінен шығып, гобеленді өнер тіліндекөрерменмен сөйлесе алатын тірі әрі заманауимедиум ретінде көрсетуге ұмтылады.
Көрме өнертанушылардан бастап дизайнерлерге, сәулетшілерге және дәстүрді мұрағат ретінде емес, заманауи визуалды тілдің қайнар көзі ретіндеқабылдайтын шығармашылық қауымдастықтарғадейін кең аудиторияға бағытталған.
Арада ондаған жыл өтсе де, Батима Заурбекованыңгобелендері көрерменмен үй, жады және ұрпақтарсабақтастығы туралы сырласуын жалғастырыпкеледі.
«Мұра жіптері» көрмесі – өткенмен кездесудің, ал өткеннің бүгінгі күнде өмір сүруін жалғастырыпжатқанын сезінудің бір мүмкіндігі.
