Қазақстанда мемлекеттік басқару жүйесіне қатысты конституциялық және саяси өзгерістер кезең-кезеңімен жүзеге асырылып келеді. Сол өзгерістер аясында 23 тамызда азаматтар заң шығарушы орган – Құрылтай депутаттарын сайлауға қатысады. Бұл сайлау жаңартылған конституциялық модель шеңберінде өтетін парламенттік науқан ретінде қарастырылып отыр.
Жаңа сайлау жүйесіне сәйкес депутаттар бірыңғай жалпыұлттық сайлау округі бойынша партиялық тізімдер арқылы сайланады. Мұндай тәсіл саяси партиялардың сайлау процесіндегі рөлін айқындап, олардың бағдарламалары мен ұсыныстарын сайлаушылар назарына ұсынуға мүмкіндік береді.
«Құрылтай» атауы тарихи дәстүрмен байланысты. Түркі халықтарының тарихында құрылтай маңызды мемлекеттік мәселелер талқыланатын кеңес ретінде белгілі болған. Жаңа заң шығарушы органға осы атаудың берілуі тарихи мұра мен қазіргі мемлекеттік институттардың арасындағы сабақтастықты білдіреді.
Жаңартылған саяси модель билік тармақтарының өзара іс-қимылына және мемлекеттік институттардың жұмысын ұйымдастырудың жаңа қағидаттарына негізделген. Реформалардың мақсаты – мемлекеттік басқару тетіктерін жетілдіру және заң шығару қызметінің тиімділігін арттыру.
Сайлау процесі азаматтардың конституциялық құқықтарын жүзеге асырудың негізгі тетіктерінің бірі болып табылады. Сонымен қатар ол қоғамдық-саяси процестерге азаматтардың қатысуын қамтамасыз ететін демократиялық институттардың құрамдас бөлігі саналады.
Құрылтайдың қызметі заң шығару, мемлекеттік маңызы бар мәселелерді қарау және қоғам мүддесіне қатысты шешімдерді талқылау бағытында жүзеге асырылады. Заң шығарушы орган қабылдайтын заңдар мен шешімдер экономикалық, әлеуметтік және қоғамдық қатынастардың түрлі салаларына әсер етеді.
23 тамызда өтетін сайлау барысында сайлаушылар заң шығарушы органның жаңа құрамын анықтайды. Бұл науқан Қазақстандағы қолданыстағы сайлау жүйесі аясында ұйымдастырылатын кезекті саяси іс-шаралардың бірі болып табылады.
Құрылтайдың құрылуы мемлекеттік басқару жүйесіндегі өзгерістердің бір бөлігі ретінде қарастырылып, оның қызметі Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.
Аида РАХЫМҚҰЛОВА,
«Ortalyq Qazaqstan»
